(Nguồn: Nhân dân) – Để góp phần giúp các cơ quan chức năng chuẩn bị cho việc tổng kết năm năm thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW Hội nghị lần thứ bảy của Ban Chấp hành T.Ư Đảng (khóa X) ngày 5-8-2008 “Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn”; hai năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Báo Nhân Dân, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hội Nông dân Việt Nam và Tổng công ty phân bón và hóa chất dầu khí, Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam tiếp tục tổ chức cuộc thi viết về nông nghiệp, nông dân, nông thôn năm 2013 với chủ đề Xây dựng nông thôn mới. Bắt đầu từ số báo hôm nay, chúng tôi lần lượt đăng tải bài gửi tham gia dự thi. Rất mong nhận được sự cộng tác của cộng tác viên và bạn đọc. Đến nay, việc xây dựng nông thôn mới (NTM) đã bộc lộ nhiều bất cập, vì chúng ta thúc đẩy phát triển nhưng ít chú ý đến quản lý sự phát triển đó. Do đó, để bảo đảm sự phát triển bền vững, nông thôn cần bước sang giai đoạn mới. Đó là sự phát triển phải được quản lý và điều phối chặt chẽ xã hội, kinh tế, nguồn lực, tài nguyên, môi trường, chất lượng sản phẩm, tài chính… Nghị quyết 26, khóa X của Đảng có tính đột phá về tư tưởng trong phát triển nông thôn so với các chiến lược chính sách trước đó. Lần đầu tiên, một văn kiện của Đảng khẳng định phát triển nông nghiệp, nông thôn, nông dân có vị trí chiến lược trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. Nghị quyết cũng khẳng định vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư nông thôn, phát triển kinh tế nông thôn trên cơ sở kinh tế thị trường định hướng XHCN, và là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị. Về quy hoạch, hiện nước ta thiếu chiến lược phát triển nông nghiệp và quy hoạch cấp vùng, do vậy sự liên kết kinh tế, giữa đô thị và nông thôn, công nghiệp và dịch vụ với nông nghiệp trong không gian vùng không có định hướng rõ ràng. Không gian hành chính theo tỉnh, quyết định chủ yếu theo cấp tỉnh, đã khó bảo đảm không gian kinh tế vùng trong phát triển nông thôn như mong muốn của Nghị quyết 26 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn (Tam nông). Chương trình xây dựng nông thôn mới thực hiện chỉ ở cấp xã, mà không có những chương trình hỗ trợ cấp vùng, đã làm cho việc xây dựng các xã nông thôn mới khó khăn. Khi tiến hành quy hoạch nông thôn mới cấp xã, nếu thiếu quy hoạch chung định hướng cấp vùng, tỉnh, huyện thì quy hoạch các xã cũng sẽ thiếu tính kết nối và ít khả thi, nhất là về phát triển kinh tế. Vì vậy, cần thiết quy hoạch mạng lưới cụm nông công nghiệp hiện đại làm động lực cho phát triển nông nghiệp tại các vùng. Ở đó cần có những vùng sản xuất nông nghiệp quản lý hiện đại, sản xuất có quản lý tốt kết nối công nghiệp, dịch vụ, thị trường. Quy hoạch nông thôn mới cấp xã, hiện nay đồng loạt làm ở nhiều địa phương, gây ra khan hiếm tư vấn, có nhiều tư vấn kém chất lượng, nhiều tư vấn chỉ chuyên ngành thực hiện trợ giúp các xã mà đôi khi cũng không hiểu rằng quy hoạch xây dựng NTM khác với quy hoạch chuyên ngành, bởi vì nó bao hàm tính chất tổng thể, thể hiện cả chiến lược phát triển nông thôn của xã đó, mà đôi khi từng nhà tư vấn còn thiếu hụt. Do đó, trước mắt cần xây dựng thể chế NTM, quy định luật chơi mới trong nông thôn giữa các cộng đồng dân cư, giữa các cộng đồng nghề nghiệp, giữa Nhà nước và cộng đồng, giữa Nhà nước và tư nhân, vai trò của hệ thống dịch vụ công. Những nội dung này được đề cập trong Nghị quyết 26 Tam nông, nhưng đến thời điểm hiện nay ít được thực hiện trong Chương trình xây dựng nông thôn mới. Khi Việt Nam xây dựng được thể chế mới trong nông thôn, thì xây dựng nông thôn mới không là chương trình dự án của Nhà nước, mà là một quá trình xã hội, do các tác nhân nông thôn tự đầu tư, hành động theo định hướng, điều phối của Nhà nước. Vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư, doanh nghiệp, hộ nông dân cần được coi trọng và được thể chế hóa trong các văn bản chính sách, pháp luật. Vai trò cộng đồng cần được coi trọng, cần ra chính sách để cộng đồng thật sự quyết định trong thiết kế, triển khai các hoạt động xây dựng NTM hiện nay. Nghị quyết về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã nêu rõ, xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại. Vậy nội dung xây dựng nền nông nghiệp hiện đại cả về ứng dụng công nghệ, quản lý tốt về sản xuất theo vùng, quy mô trang trại, hộ nông dân, quản lý chất lượng, bảo hiểm, tiếp cận thị trường, sẽ được thực hiện như thế nào? Khi triển khai NTM, liệu các quy hoạch cấp xã hiện nay có bảo đảm xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, khi mà các quy hoạch phần lớn các xã hiện nay không có nghiên cứu về thị trường, nguồn lực đầu tư. Trong quá trình xây dựng NTM, vai trò của dịch vụ công rất quan trọng, vậy chương trình NTM sẽ đổi mới tổ chức, đánh giá về chất lượng dịch vụ công thế nào để có một nền dịch vụ công hiệu quả phù hợp với xây dựng NTM. Huy động vốn đầu tư: chương trình xây dựng NTM là một chương trình khung xây dựng định hướng, nền tảng cho toàn bộ xã hội, các chương trình đầu tư của Nhà nước, dân cư, doanh nghiệp trong xây dựng và phát triển nông thôn. Hiện nay, phần lớn các địa phương chưa thật sự chú trọng điều này, hoạt động xây dựng NTM ở các địa phương vẫn dựa chủ yếu vào nguồn vốn Nhà nước, chưa tạo được một động lực đầu tư của nhân dân, toàn xã hội. Thiết kế định hướng xây dựng NTM vẫn chủ yếu của các ngành, đoàn thể mà chưa chú ý đến sự tham gia của khối kinh tế tư nhân, hộ nông dân. Một khi chiến lược hoạt động kinh tế của các tác nhân phi nhà nước ở nông thôn chưa được tìm hiểu, được tính đến trong thiết kế hoạt động xây dựng NTM ở các cấp, thì hoạt động xây dựng NTM sẽ vẫn chỉ dựa vào vốn đầu tư của Nhà nước. Chúng ta cần tạo ra một môi trường an toàn đầu tư trong nông nghiệp nông thôn, nhất là về quy hoạch tổng thể, sử dụng đất, hạ tầng. Không một doanh nghiệp, hộ nông dân nào nghĩ đến đầu tư dài hạn, nếu vùng nguyên liệu luôn được quy hoạch thay đổi, chính sách hỗ trợ quy hoạch của Nhà nước không rõ ràng. Một vấn đề trước mắt và lâu dài là cần nâng cao năng lực cư dân nông thôn: khi xác định nâng cao năng lực cư dân nông thôn, cho những thế hệ hiện nay và cả mai sau, một câu hỏi đặt ra là chúng ta sẽ nâng cao năng lực gì, để làm gì. Nâng cao năng lực cho cư dân nông thôn, không những chỉ cho nông thôn, mà còn cung cấp cho toàn xã hội, do đó việc đào tạo cư dân nông thôn có sự quan hệ mật thiết với nhu cầu CNH, đô thị hóa, hiện đại hóa dịch vụ, hiện đại hóa nông nghiệp. Có nghĩa là chúng ta đào tạo để cho một bộ phận lớn dân cư sẽ rời khỏi nông nghiệp, rời nông thôn ra đô thị sinh sống. Mặt khác, trong tương lai, cần có chính sách để ngay từ bây giờ, xây dựng đội ngũ nông dân trẻ, có trình độ đủ sức làm chủ nền nông nghiệp hiện đại cả về công nghệ và quản lý. Như tình trạng hiện nay, thanh niên rời nông thôn thì nguy cơ tương lai sẽ không có đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, hiện đại cho nền nông nghiệp hiện đại. Những kỹ năng, kiến thức đào tạo đó, phải thiết kế dựa trên định hướng công nghiệp hóa cả về nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ. Tránh tình trạng, chúng ta lại đào tạo những gì chúng ta có, đào tạo mà không biết những nhân lực đó sẽ đảm nhiệm vai trò gì trong tương lai. Hiện nay, ngân sách đào tạo tương đối lớn, các địa phương đều có nhiều ngân sách đào tạo và nhiều nơi tăng cường giải ngân, đào tạo để mà đào tạo. Việc cấp thiết hiện nay là đổi mới cách thức tổ chức, cung cấp kinh phí cho đào tạo. Về vai trò khoa học công nghệ: Khi xây dựng NTM, khó nhất như Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát đã nhiều lần phát biểu, đó là cách làm, phương pháp làm. Do đó, có thể thấy, vai trò của các nhà nghiên cứu trong việc thử nghiệm, nghiên cứu, xây dựng các phương pháp, cách làm. Trong thời gian vừa qua, sự đóng góp của các cơ quan nghiên cứu, viện nghiên cứu cho các vấn đề đặt ra của Nghị quyết 26 Tam nông về xây dựng NTM còn chưa tương xứng. Có thể các nhà nghiên cứu chưa thật sự hiểu tầm quan trọng của việc xây dựng NTM, thực hiện nghiên cứu còn chưa chú trọng đến định hướng, chính sách của Nhà nước, nhu cầu thị trường, nhu cầu của xã hội. Cũng có thể, do nguồn kinh phí, sự khuyến khích của Nhà nước cho nghiên cứu các vấn đề đặt ra của xã hội NTM chưa được quan tâm. Hy vọng rằng, với việc phát triển Chương trình nghiên cứu khoa học công nghệ phục vụ NTM, khoa học công nghệ sẽ đóng góp nhiều hơn cho việc xây dựng NTM. Bên cạnh đó, vai trò tổ chức quốc tế, doanh nghiệp nước ngoài: chúng ta cần thiết đưa các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp nước ngoài vào tham gia nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo cán bộ, đầu tư theo định hướng của các địa phương, trung ương trong xây dựng NTM. Tất cả những vấn đề nêu trên đều nằm trong Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM (theo Quyết định 800 của Thủ tướng Chính phủ) đã ra đời với mục tiêu tạo ra những thay đổi mang tính đột phá vì sự phát triển bền vững của nông thôn nước ta trong những năm trước mắt và lâu dài.

  Người dân “đánh bạc” với việc sử dụng phân bón
  (Nguồn: Đại đoàn kết) Người dân lo lắng   Thời gian qua, người dân mua phân bón theo kiểu “hên xui”, nghe, tin theo đại lý chứ không có cách nào để kiểm định được chất lượng. Chỉ sau khi bón xuống ruộng lúc đó mới biết được hiệu quả thực sự. Việc mua phải phân bón giả, bị “lừa tiền” chỉ là chuyện nhỏ, nhưng cái quan trọng là năng suất vụ mùa đó bị ảnh hưởng.   Anh Hồ Hoàng Vũ (ở ấp Đông Mỹ, xã Động Thuận, huyện Thới Lai, thành phố Cần Thơ) cho biết: Người dân chúng tôi lâu nay hoàn toàn tin tưởng vào các đại lý, còn việc phân bón kém chất lượng thì nhìn ngoài không biết được, chỉ biết sau khi bón lên cây. Theo tôi, các ngành chức năng cần quản lý kiểm tra chặt chẽ thị trường, đừng để người dân phải lãnh hậu quả…   Ông Lê Văn Chiêu (ở xã Vị Tân, TP.Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang) trồng trên 6 công mía cho biết: Hiện nay trên thị trường có rất nhiều nhãn hiệu phân bón nên nông dân chúng tôi không thể phân biệt được thật, giả. Chờ đến khi bón cây thấy không phát triển thì lúc đó chỉ có ngậm đắng…!   Do các đại lý nhỏ lẻ mọc ra ngày một nhiều, tràn lan, len lỏi ở các địa bàn nông thôn của ĐBSCL nên việc quản lý, kiểm tra rất khó khăn. Tuy nhiên theo nhiều ý kiến của các nhà quản lý thì cần phải xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phân bón này thật nặng. Nhưng để xử phạt được, ngoài Nghị định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực phân bón, còn cần phải có văn bản hướng dẫn một cách cụ thể mới có thể thực hiện được.   Cần quản lý chặt thị trường, xử lý mạnh tay với phân bón giả, kém chất lượng   Mới đây trong buổi sơ kết sản xuất lúa Đông Xuân 2012 – 2013 và triển khai vụ Hè Thu và Thu Đông 2013 của khu vực ĐBSCL diễn ra tại Cần Thơ, ông Trần Quang Củi – Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Kiên Giang đưa ra cảnh báo: Gần đây, bà con nông dân đang có xu hướng sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu nhiều hơn. Bên cạnh đó tình trạng chất lượng phân bón, thuốc trừ sâu kém chất lượng vẫn còn phức tạp. Do đó, đề nghị Bộ NN&PTNT cần tăng cường quản lý và xử lý nghiêm tình trạng làm giả, kém chất lượng…   Tiến sĩ Lê Văn Bảnh – Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL cho rằng: Cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra để làm rõ phân, thuốc nào là rởm, giả và kém chất lượng gây thiệt hại cho bà con khi sử dụng. Cần phải kiểm tra phân, thuốc, lấy mẫu, khi có kết quả xác định phân, thuốc kém chất lượng phải xử lý thật nặng, chứ đừng như trong thời gian qua, số tiền xử phạt lại chẳng thấm vào đâu so với lợi nhuận mà doanh nghiệp sản xuất phân bón giả thu được, cũng như chi phí phục vụ cho việc kiểm tra, giám định và tiêu hủy. Đơn cử như vừa qua trường hợp ngành chức năng của Cần Thơ phạt lô phân, thuốc khoảng 4 triệu đồng, nhưng kinh phí dự tính để tiêu hủy số phân thuốc kém chất lượng này lên đến 40 – 50 triệu đồng. Đại biểu HĐND TP Cần Thơ từng chất vấn người đứng đầu ngành công thương thành phố chung quanh việc xử lý phân bón, thuốc trừ sâu giả, kém chất lượng nhưng câu trả lời nhận được là rất khó khăn và chưa nhiều.   Cũng tại buổi sơ kết sản xuất lúa Đông Xuân 2012 – 2013, trước tình các địa phương phản ánh về tình hình phân bón, thuốc trừ sâu, BVTV giả, kém chất lượng, ông Vũ Văn Tám – Thứ trưởng Bộ NN&PTNT khuyến cáo các địa phương: “Trong vụ Hè Thu và Thu Đông 2013, Sở NN&PTNT các tỉnh, thành vùng ĐBSCL cần phối hợp chặt với cơ quan chức năng quản lý tốt hơn chất lượng vật tư đầu vào như phân bón, thuốc trừ sâu để đảm bảo chất lượng, qua đó giúp bà con nông dân an tâm, hướng đến lợi nhuận cao trong sản xuất lúa. Về cơ cấu giống và các giải pháp kỹ thuật giao cho Cục Trồng trọt bám sát để chỉ đạo cho các địa phương, song song đó phải tập trung kiểm soát chất lượng vật tư đầu vào. Vấn đề chất lượng giống, phân bón, thuốc BVTV… đã có chỉ đạo nhưng bộ máy còn hạn chế, do đó các địa phương cần nỗ lực vượt khó để làm tốt, trong đó tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm…”.   Do lượng phân bón tiêu thụ nhiều tầng nấc từ công ty đến các đại lý trung gian lớn, nhỏ ở khắp các địa phương nên đã gây không ít khó khăn cho công tác quản lý. Để kiểm tra chất lượng, giá cả, điều cốt lõi là cần có sự phối hợp chặt giữa các cấp, các ngành. Đại bộ phận người nông dân cho rằng Nhà nước cần phải siết chặt quản lý giá cả, chất lượng phân bón đặc biệt xử lý mạnh tay đối với các trường hợp làm giả, để người dân yên tâm sản xuất.   Quốc Trung 

Thời điểm hiện nay, nông dân trên địa bàn tỉnh Bình Định đang vào chính vụ sản xuất Hè Thu (HT) 2013.

So với mọi năm, giá các mặt hàng phân bón trên địa bàn tỉnh ít có sự biến động lớn, nguồn cung tương đối dồi dào, giá ổn định…Theo Sở NN-PTNT Bình Định, trong vụ HT năm nay, toàn tỉnh có kế hoạch gieo sạ 35.200 ha lúa. Khác với mọi năm, trong vụ HT này, giá phân bón trên địa bàn toàn tỉnh khá ổn định, nguồn cung tương đối dồi dào làm cho nông dân yên tâm sản xuất.

Ông Trần Ngự Vũ, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Kim Vũ Bích, phường Bình Định, thị xã An Nhơn, cho biết: Nguyên nhân làm giá phân bón đầu vụ sản xuất HT năm nay ổn định là do nguồn cung của các nhà máy phân bón trong nước tương đối dồi dào, nhu cầu tiêu thụ của nông dân đầu vụ chưa cao, trong khi giá phân bón trên thị trường thế giới ít có sự biến động lớn.