Hồi đầu vụ hè – thu 2012, phân ure có giá bán là 535.000đ/bao chung cho cả 2 loại ure Trung Quốc và Đạm Phú Mỹ (ĐPM) đã được cho là rất cao, nên các cửa hàng vật tư nông nghiệp lẫn người nông dân chưa đẩy mạnh mua vào, và có tâm lý chờ giá phân sụt. Tuy nhiên, giá phân ure không giảm mà còn tăng mạnh, chỉ sau thời gian ngắn giá phân đạm đã đạt đỉnh 570.000 đ/bao. Đây là đợt tăng giá nhanh và mạnh nhất trên thị trường phân bón. Sau khi tăng kịch trần và yên vị với giá 570.000 đ/bao (bằng 11.400đ/kg) trong nhiều tuần trước đó, thì từ hôm 8/5 thị trường phân bón ghi nhận có sự giảm nhẹ của ure Trung Quốc.

Theo báo cáo Chi Cục Bảo Vệ Thực Vật các tỉnh phía Nam, đến ngày 4/5/2012 vụ lúa hè – thu 2012 đã xuống giống được 1.029.645 ha. Trong đó, khu vực ĐBSCL đã xuống giống được 985.949 ha; vùng Đông Nam Bộ là 43.651 ha. Hiện nay, trà lúa hè – thu 2012 đang ở các giai đoạn sinh trưởng như sau: mạ là 345.887 ha; đẻ nhánh: 438.202 ha; đòng trổ: 159.785 ha; chín: 33.652 ha và đã thu hoạch được 52.119 ha. Qua các giai đoạn sinh trưởng như trên cho thấy nhu cầu phân bón cho lúa hè – thu đang ở mức rất cao. 

Giá phân ure giảm nhưng lực mua vẫn yếu

Trong báo cáo tháng 4/2012 của Bộ NN&PTNT, cho biết lượng phân bón nhập khẩu trong tháng 4 ước đạt 330.000 tấn. Trong đó, ure 70 ngàn tấn, DAP 32 ngàn tấn, NPK 20 ngàn tấn. Tính đến hết tháng 4, cả nước nhập khẩu khoảng 938.000 tấn, với trị giá nhập khẩu là 401 triệu đô la Mỹ, giảm 27,3% về khối lượng và giảm 16,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2011. Trong khi đó, giá phân bón nhập khẩu lại tăng xấp xỉ 20% so với cùng kỳ năm ngoái.

Giá ure TQ tại khu vực ĐBSCL đang được các cửa hàng vật tư nông nghiệp (VTNN) bán ra với giá 560.000 đ/bao (11.200đ/kg), ĐPM vẫn giữ ở mức giá 11.400đ/kg. Riêng các loại phân chuyên dùng thì vẫn giữ giá như hồi vụ đông – xuân. Mặc dù giá phân ure TQ đã giảm nhưng sức mua vẫn không tăng, phần lớn các đại lý cấp II và người nông dân có xu hướng chờ giá phân ure giảm thêm mới đẩy mạnh mua vào. Theo các cửa hàng VTNN ở ĐBSCL, sau khi giá phân ure tăng lên 570.000 đ/bao (ure TQ và ĐPM), thì mấy ngày qua giá phân ure TQ ở khu vực này đã chững lại và đang giảm nhẹ, riêng ĐPM vẫn giữ giá 570.000đ/bao. Hiện nay, giá phân ure TQ đại lý cấp I ra hàng cho đại lý cấp II là 550.000đ/bao, giảm 10.000 đ/bao so với trước, còn ĐPM vẫn bán với giá 560.000đ/bao. Đại lý cấp II bán ra cho nông dân với giá 560.000đ/bao ure TQ và 570.000đ/bao ĐPM. Trước đây giá ure TQ bao giờ cũng thấp hơn ĐPM, nhưng mấy tuần qua trên thị trường giá 2 loại phân này được các cửa hàng VTNN bán ra cùng một giá 570.000 đ/bao, nên hầu hết bà con nông dân chọn mua ĐPM để bón cho cây lúa, nhưng nay ure TQ đã thấp hơn ĐPM 10.000 đ/bao thì bà con nông dân lại quay sang ure TQ. Theo các cửa hàng VTNN, người nông dân thấy ure TQ rẻ nên mua, chứ thật ra chất lượng ure TQ không bằng ĐPM!

Đủ phân bón cung ứng cho vụ hè – thu

Trước diễn biến của thị trường phân bón cùng những thông tin giá phân ure sẽ còn giảm thêm, nên hầu hết các cửa hàng VTNN không dám nhập phân nhiều mà chỉ mua vừa đủ bán, còn người nông dân cũng chỉ mua đủ bón cho từng đợt. Nếu dự đoán thị trường phân bón sẽ tăng giá thì các cửa hàng đẩy mạnh mua vào để “đón gió”, nhưng nay trước những dự báo thị trường phân ure sẽ còn giảm trong thời gian tới, nên các đại lý cấp II chỉ mua một lượng phân vừa đủ để bán cho từng đợt bón phân của nông dân. “Tùy theo nhu cầu và tính toán xem mỗi đợt bón phân người nông dân cần bao nhiều thì mua về bấy nhiêu, chứ không mua nhiều như trước đây. Với lại mua bán phân bây giờ cũng rất tiện lợi, chỉ cần điện thoại cho đại lý cấp I, thương lượng giá cả xong vài tiếng đồng hồ sau là có phân rồi, quan trọng là phương thức thanh toán. Bây giờ hầu hết các đại lý cấp I đều đòi nhận “tiền tươi”, nghĩa là trả tiền thì mới đực nhận phân, đại lý cấp II mua hàng trả đủ tiền mặt nhưng khi bán lại cho nông dân thì đa phần là bán nợ đến thu hoạch lúa mới trả. Trung bình trong mỗi vụ lượng phân bón đại lý cấp II bán ghi nợ chiếm từ 70 – 80%, chỉ có 20 – 30% là thu tiền mặt. Đây cũng là áp lực đối với các đại lý cấp II. Qua việc bán nợ VTNN cho thấy tỷ lệ người nông dân trồng lúa ở ĐBSCL thiếu vốn sản xuất là rất cao, chiếm từ 70 – 80%!”, một chủ cửa hàng VTNN ở huyện Phú Tân, tỉnh An Giang nói.

Theo các chuyên gia, thời gian qua giá phân ure trong nước tăng do 2 nguyên nhân. Thứ nhất, tăng theo đà tăng của giá phân thế giới. Thứ hai, theo dự kiến, Nhà máy đạm Cà Mau và nhà máy đạm Ninh Bình sẽ hoạt động từ đầu năm, nên các nhà nhập khẩu phân bón có sự tính toán sản lượng phân ure sản xuất trong nước và không dám nhập về nhiều như các vụ trước. Nhưng trên thực tế thì lượng sản phẩm của hai Nhà máy này đưa ra thị trường không được như dự kiến,  khiến cho lượng phân ure đầu vụ hè – thu  bị thiếu cục bộ. Hiện nay, lượng phân ure TQ nhập khẩu tiểu ngạch đã về đến Việt Nam, các nhà nhập khẩu đang xả hàng ra nên mấy ngày qua trên thị trường đã ghi nhận được sự hạ nhiệt giá phân ure.

Tổng Cty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo ), cho biết, đến tháng 5/2012 đã cung ứng khoảng 460 ngàn tấn ure ra thị trường, tăng khoảng 36% so với cùng kỳ năm 2011 là 338 ngàn tấn. Ngoài ra, nguồn cung còn được bổ sung thêm 93 ngàn tấn Đạm Cà Mau.  Dự kiến trong tháng 6-7/2012, Tổng Công ty sẽ tiếp tục cung ứng ra thị trường khoảng 152 ngàn tấn ĐPM và 110 ngàn tấn Đạm Cà Mau, trong đó phần lớn dành cho khu vực ĐBSCL, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Tại thị trường miền Bắc, Nhà máy Đạm Ninh Bình với công suất 560 ngàn tấn/năm, dự kiến sẽ chính thức đi vào hoạt động trong Quý II cũng sẽ góp phần bổ sung nguồn cung cho thị trường.

Tình hình tiêu thụ phân bón trong nước gặp khó, các DN sản xuất đang tìm đường “xuất ngoại” cho mặt hàng này

Giá nguyên liệu đầu vào tăng, đầu ra tiêu thụ chậm, tồn kho lớn đang là những khó khăn mà các doanh nghiệp (DN) sản xuất phân bón gặp phải.

CôngThương – Tồn kho tăng cao

Theo số liệu từ Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem), mặt hàng phân bón chiếm tới 50% tỷ trọng của toàn tập đoàn. Tính đến nay, lượng phân bón tồn kho đã lên tới 700.000 tấn, trong đó, lượng tồn kho từ năm 2011 chuyển sang là  450.000 tấn, tăng 55% so với cùng kỳ năm 2010. Tuy nhiên, theo nhận định của đại diện Vinachem thì con số này chưa đến mức đáng ngại.

Ông Nguyễn Duy Khuyến – Tổng giám đốc Công ty CP Supe phốt phát và Lâm Thao chia sẻ: chưa lúc nào DN sản xuất phân bón gặp khó như thời điểm hiện tại. Hiện tổng lượng tồn kho của công ty đang là 190.000 tấn, trong đó tồn kho supe lân là 130.000 tấn (gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái), NPK tồn kho 60.000 tấn.

Theo ông Khuyến, có hai nguyên nhân cơ bản ảnh hưởng đến việc tiêu thụ phân bón. Thứ nhất là giá cả nông sản sụt giảm mạnh nên người dân không mặn mà đầu tư cho phân bón.  Riêng xuất khẩu nông sản quý I năm nay giảm gần 45% so với cùng kỳ. Cà phê, cao su thiên nhiên xuất khẩu giảm giá tới 65% …

Thứ hai, một số cơ sở sản xuất phân bón NPK theo công nghệ thủ công nhỏ lẻ tham gia mạnh vào thị trường. Đây là sản phẩm sản xuất bằng phương pháp trộn rất đơn giản, chất lượng không cao nhưng giá thành rẻ nên đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị phần của các DN lớn. 

Dù lượng bán ra sụt giảm, nhưng giá nguyên liệu đầu vào cho sản xuất phân bón lại tăng rất cao. So với cùng thời điểm quý I/2011 thì giá nguyên liệu apatit tăng 12%, than tăng 48%, lưu huỳnh tăng 80%, SA tăng 20%… Trong khi giá bán ra lại không thể tăng vì phải giữ khách hàng. Ngoài ảnh hưởng về giá đầu vào, đầu ra bất hợp lý, DN còn phải chịu thêm phí tồn kho, không quay vòng được đồng vốn. Ông Hoàng Văn Tại, Tổng Giám đốc Công ty CP Phân lân nung chảy Văn Điển cũng khẳng định: “Giá than tăng, chắc chắn chúng tôi sẽ tính tới việc tăng giá bán phân để đảm bảo doanh thu lợi nhuận. Nhưng tăng thời điểm nào còn đang cân nhắc, vì hiện tại nếu tăng thì khó bán hàng”.

Đặc biệt, thời gian qua, tình trạng phân bón giả, kém chất lượng hoành hành trên thị trường với diễn biến khá phức tạp.  Cuối tháng 3 vừa qua, một số tỉnh phía Nam đã phát hiện và xử lý hàng loạt vụ buôn bán phân bón giả. Nổi bật là tỉnh Bạc Liêu đã tịch thu hơn 1,1 tấn Kali giả làm từ muối trộn phẩm màu, hàm lượng Kali chỉ đạt 0,1 – 0,3% (trong khi phân thật là 60%). Đây  là thách thức khá lớn với DN bởi sự cạnh tranh không lành mạnh của phân bón giả do giá rẻ hơn, đánh trúng tâm lý người nông dân.

 Tự cứu mình bằng tìm đường xuất khẩu    

Để “tự cứu mình”, các DN sản xuất phân bón đang chủ động tìm nhiều biện pháp tích cực. Ông Khuyến cho biết, Supe Lâm Thao đang đẩy mạnh các giải pháp tiết kiệm trong sản xuất nhằm giảm giá thành. Năm nay, công ty đã đưa ra Nghị quyết tiết giảm 20 tỷ đồng trong sản xuất. Nhiều DN cũng tăng cường sản xuất mặt hàng thế mạnh truyền thống, tiêu thụ tốt nhằm tăng thị phần, bù đắp cho một số dòng sản phẩm tiêu thụ chậm.  

Đặc biệt, một số DN đang mạnh dạn tìm đường đưa phân bón đi “xuất ngoại”. Riêng quý I năm nay đã có nhiều DN xuất khẩu phân bón với con số tăng trưởng 55% so với cùng kỳ năm ngoái. Điển hình là các đơn vị sản xuất NPK hàm lượng dinh dưỡng cao như phân bón Bình Điền, phân bón Miền Nam, phân bón Cần Thơ, phân lân nung chảy Văn Điển với thị trường xuất khẩu chủ yếu là Campuchia, Thái Lan, Myanma. Ngoài ra còn một số thị trường tiềm năng khác như Châu Mỹ la tinh, Úc… Theo các DN thì triển vọng xuất khẩu phân bón đang rất tốt, đỡ một phần gánh nặng cho các DN trước tình hình khó khăn như hiện nay.

(Petrotimes) – Với vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, nhu cầu phân bón của cả nước mỗi năm lên đến gần 10 triệu tấn. Đây là thị trường tiềm năng, cũng là mảnh đất màu mỡ cho nhiều đối tượng sản xuất phân bón kém chất lượng, giả nhãn mác các công ty có thương hiệu nổi tiếng.

>> PVFCCo – SW giới thiệu sản phẩm NPK Phú Mỹ và bán hàng trực tiếp

Theo Cục Quản lý Thị trường (Bộ Công Thương), trung bình mỗi năm có khoảng trên 300 vụ vi phạm về chất lượng, giả nhãn hiệu liên quan đến mặt hàng phân bón.

Ông Nguyễn Trí Ngọc – Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) cho biết, tình trạng phân bón giả, kém chất lượng, phân bón không có trong danh mục được phép lưu thông vẫn rất đáng báo động ở các địa phương. Vấn nạn này đã gây ảnh hưởng tiêu cực tới sản xuất của bà con nông dân, làm rối thị trường và ảnh hưởng đến uy tín của một số doanh nghiệp làm ăn chân chính.

(Petrotimes) – Với vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, nhu cầu phân bón của cả nước mỗi năm lên đến gần 10 triệu tấn. Đây là thị trường tiềm năng, cũng là mảnh đất màu mỡ cho nhiều đối tượng sản xuất phân bón kém chất lượng, giả nhãn mác các công ty có thương hiệu nổi tiếng.

>> PVFCCo – SW giới thiệu sản phẩm NPK Phú Mỹ và bán hàng trực tiếp

Theo Cục Quản lý Thị trường (Bộ Công Thương), trung bình mỗi năm có khoảng trên 300 vụ vi phạm về chất lượng, giả nhãn hiệu liên quan đến mặt hàng phân bón.

Ông Nguyễn Trí Ngọc – Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) cho biết, tình trạng phân bón giả, kém chất lượng, phân bón không có trong danh mục được phép lưu thông vẫn rất đáng báo động ở các địa phương. Vấn nạn này đã gây ảnh hưởng tiêu cực tới sản xuất của bà con nông dân, làm rối thị trường và ảnh hưởng đến uy tín của một số doanh nghiệp làm ăn chân chính.

VEN) – Mặc dù thời gian qua, các cơ quan chức năng như: quản lý thị trường, công an, thanh tra…đã tích cực vào cuộc nhưng vấn nạn phân bón kém chất lượng vẫn tiếp diễn gây rối loạn thị trường và gây ra những thiệt hại đáng kể đối với bà con nông dân trong hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Ông Nguyễn Trí Ngọc Trao đổi với phóng viên về điều này, ông Nguyễn Trí Ngọc – Cục trưởng Cục Trồng trọt – Bộ NN&PTNT cho biết, tới đây Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, đồng thời tìm phương thức quản lý hữu hiệu, siết chặt các “gọng kìm” để hạn chế tối đa việc phân bón kém chất lượng hoành hành trên thị trường. Hiện nay trên thị trường xuất hiện tình trạng phân bón kém chất lượng. Theo ông, điều này có ảnh hưởng như thế nào đến sản xuất của nông dân? Có thể nói trong thời gian qua, tình trạng phân bón kém chất lượng, phân bón không có trong danh mục xuất hiện ở hầu khắp các địa phương tuy với số lượng không nhiều nhưng đã ảnh hưởng đến sản xuất của bà con nông dân và ảnh hưởng đến uy tín của một số doanh nghiệp làm ăn chân chính, đứng đắn. Các cơ quan quản lý của Bộ NN&PTNT đã có rất nhiều cố gắng nhằm hạn chế nhưng vẫn còn hiện tượng này. Thời gian gần đây, Bộ NN & PTNT đã ban hành Thông tư 14 xác định rõ những điều kiện, quy định để quản lý các đơn vị sản xuất kinh doanh vật tư nông nghiệp nói chung, phân bón nói riêng để từ đó có cơ sở kiểm tra, giám sát các đơn vị từ sản xuất đến kinh doanh phân bón. Hiện, Bộ đang làm tập trung thí điểm tại 2 địa bàn là Thanh Hóa và Tiền Giang. Dây chuyền sản xuất của Nhà máy Đạm Phú Mỹ – DPM (PVN) luôn đảm bảo cung cấp cho thị trường sản phẩm chất lượng, được đông đảo bà con nông dân tin dùng… Trên cơ sở tập trung làm thí điểm ở 2 tỉnh này, Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, đồng thời tìm phương thức quản lý để hạn chế việc phân bón kém chất lượng vẫn còn tồn tại trên thị trường. Mục tiêu của chúng ta là giảm và hạn chế thiệt hại đối với bà con nông dân… Thưa ông, Cục Trồng trọt có khuyến cáo gì với nông dân trước thực trạng phân bón thật giả lẫn lộn? Để giúp nông dân sử dụng hiệu quả phân bón trong sản xuất, Cục Trồng trọt đã phối hợp với các đơn vị khác trong Bộ như Trung tâm Khuyến nông, Vụ Khoa học công nghệ…cùng các trường, các viện trong và ngoài Bộ để đào tạo, hướng dẫn và định hướng cho người nông dân sử dụng phân bón làm sao cho hiệu quả nhất, sử dụng phân bón theo phương pháp “bốn đúng” để nâng cao hiệu suất trong sử dụng phân bón. Đồng thời, hướng dẫn bà con nông dân nhận biết được trường hợp nào là phân bón kém chất lượng và trường hợp nào là phân bón gây ra những tác hại không cần thiết đối với quá trình sinh trưởng phát triển của cây trồng. Những thông tin này đều thông qua hệ thống của khuyến nông, các phương tiện thông tin đại chúng, các lớp tập huấn, đào tạo, tuy nhiên, những thông tin đó cũng chưa thể đến hết với nông dân. Vì vậy, có nhiều nơi, người nông dân vì ham rẻ hoặc vì mua phân bón ở những địa chỉ không rõ ràng hay quá tin vào những lời hướng dẫn, giới thiệu của các đơn vị sản xuất kinh doanh phân bón mà mua phân bón về sử dụng, chỉ đến vụ thu hoạch thì mới phát hiện ra đó là phân bón kém chất lượng. Tình trạng phân bón kém chất lượng đã tái diễn nhiều năm nhưng chưa thể kiểm soát được, vậy nguyên nhân do đâu? Để hạn chế tình trạng này, cần có biện pháp gì, thưa ông? Mặc dù các cơ quan chức năng đã có rất nhiều cố gắng để hạn chế tình trạng này nhưng tình hình chuyển biến vẫn chưa được như mong muốn mà chủ yếu là do nguyên nhân chủ quan. Đó là sản xuất kinh doanh phân bón chưa được đưa vào mặt hàng sản xuất kinh doanh có điều kiện. Sắp tới, về mặt văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước phải xác định sản xuất kinh doanh phân bón là một mặt hàng sản xuất kinh doanh có điều kiện bởi vì phân bón là một loại vật tư đặc biệt phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, không thể một tổ chức hay cá nhân không đủ điều kiện trong sản xuất, kinh doanh cứ đăng ký với Sở Kế hoạch và Đầu tư ở địa phương là có giấy phép. Bộ NN&PTNT cũng đang thực hiện ý kiến của Thủ tướng Chính phủ xây dựng Nghị định quản lý sản xuất kinh doanh phân bón. Điểm mấu chốt của nghị định là quy định sản xuất kinh doanh phân bón là một mặt hàng sản xuất kinh doanh có điều kiện. Mặt hàng này phải được quản lý theo nhóm 2 (nhóm quản lý theo tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia). Bên cạnh đó cần sửa đổi, bổ sung hoàn thiện Nghị định 15 về xử phạt hành chính trong sản xuất kinh doanh phân bón. Hiện Nghị định 15 chưa đủ mạnh để răn đe và xử phạt những hành vi vi phạm. Mức xử phạt trong sản xuất kinh doanh phân bón hiện nay quá thấp, chỉ 40-50 triệu đồng/vụ vi phạm, khiến cho đối tượng thường xuyên tái phạm. Bởi vậy, Nhà nước cần phải thực hiện các biện pháp chế tài đủ mạnh mới có sức răn đe… xử phạt thật nghiêm, thật nặng đối với những hành visản xuất kinh doanh phân bón kém chất lượng với các hình thức như: thu hồi giấy phép đăng kí kinh doanh, xử phạt bằng tiền… Xin cảm ơn ông! Hà Hạnh – Tiến Dũng (thực hiện