1. Lịch sử kinh tế thế giới, đặc biệt trong ngành năng lượng và dầu khí, đã chứng kiến nhiều cuộc khủng hoảng mang tầm quốc gia, khu vực và toàn cầu. Mỗi khủng hoảng đều thử thách bản lĩnh, năng lực quản trị và sức mạnh nội tại của DN. Những DN có tầm nhìn chiến lược thường kịp thời tái cấu trúc, thay đổi tư duy, nâng cao năng lực quản trị, đổi mới mô hình kinh doanh để đứng vững, thậm chí tạo đà tăng trưởng vượt bậc sau khủng hoảng. Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) là một điển hình. Nhờ định hướng và quản trị đúng đắn, Petrovietnam đã vượt qua “khủng hoảng kép” Covid-19 và giá dầu giảm sâu giai đoạn 2020-2021, vươn lên mạnh mẽ trong các năm 2022-2024.

Đồng chí Lê Mạnh Hùng cùng lãnh đạo Petrovietnam khảo sát khu vực dự kiến xây dựng tổ hợp lọc hóa dầu tại Long Sơn

Đối với công tác quản trị, điều hành tại DN, tầm nhìn giống như “ngọn hải đăng” định hướng đích đến dài hạn, tạo động lực và sự gắn kết cho toàn tổ chức, còn chiến lược là “bản đồ hành trình” xác định con đường, cách thức phân bổ nguồn lực, ứng phó thách thức và nắm bắt cơ hội. Với một DN có sứ mệnh gắn với sứ mệnh quốc gia, với khát vọng của dân tộc và có quy mô lớn, phạm vi hoạt động rộng như Petrovietnam, kiến tạo tầm nhìn và hoạch định chiến lược phát triển đúng đắn có ý nghĩa đặc biệt, giữ vai trò quyết định thành công.

Tư duy kiến tạo là cách tiếp cận chủ động, sáng tạo và dài hạn trong xác định tầm nhìn, hoạch định và thực thi chiến lược. DN theo tư duy này không chỉ phản ứng trước biến động thị trường mà còn biết tiên đoán xu thế, chuẩn bị nguồn lực và kiến tạo giá trị mới cho tương lai. Điều đó thể hiện ở việc xác định tầm nhìn dài hạn, định hình quy mô và vị thế DN trong 10, 20, thậm chí 30 năm tới; xây dựng chiến lược linh hoạt, thích ứng với biến động; đồng thời khơi dậy nội lực sáng tạo, tinh thần đoàn kết và khát vọng cống hiến của mỗi thành viên trong thực thi chiến lược.

2. Nhớ lại giai đoạn 2016-2019, Petrovietnam khi đó đang ở đáy của cuộc khủng hoảng, từ những khó khăn nội tại đến suy giảm niềm tin, từ thị trường đến sản lượng khai thác thu hẹp… Thời điểm ấy, nhiều dự án, nhất là những dự án điện lâm vào bế tắc, nhiều đơn vị liên tục thua lỗ, tưởng chừng không có lối thoát. Tính chất và mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng này là vô cùng lớn khiến Petrovietnam, năm 2017, đã từng báo cáo Thủ tướng Chính phủ, dự báo đến năm 2019, Tập đoàn sẽ bị mất cân đối dòng tiền, lâm vào tình trạng đặc biệt khó khăn. Khó khăn, thách thức đặt ra đối với Petrovietnam càng lớn hơn gấp bội khi “khủng hoảng kép” diễn ra, đe dọa trực tiếp đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, việc làm của hàng chục nghìn lao động và đóng góp cho ngân sách Nhà nước.

Đồng chí Lê Mạnh Hùng khảo sát Dự án Hywind Tampen tại Gulen, Na Uy

Trong bối cảnh đó, thay vì bị động, Petrovietnam đã lựa chọn cách tiếp cận đầy chủ động với tư duy “quản trị biến động”, một tư duy quản trị mới, hiện đại. Điểm nổi bật ở đây là sự chủ động, chuyển từ ứng phó tình huống sang chủ động “quản trị biến động”, coi biến động thị trường là yếu tố tất yếu, cần được dự báo, phân tích và chủ động kịch bản điều hành. Đây là bước tiến lớn trong tư duy quản trị, biến “nguy” thành “cơ”, từ bị động sang dẫn dắt, không co cụm phòng thủ mà chủ động thích ứng và tối ưu hóa nguồn lực, đặt nền móng cho sự ổn định và bứt phá của Petrovietnam sau này.

Giữa tâm bão cuộc “khủng hoảng kép”, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của TS Lê Mạnh Hùng – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam (khi đó đang là Tổng Giám đốc Tập đoàn), Petrovietnam đã nhanh chóng xây dựng các kịch bản điều hành linh hoạt, chủ động điều chỉnh kế hoạch khai thác – sản xuất, tập trung vào an toàn, tối ưu chi phí và bảo đảm dòng tiền. Song song đó, Petrovietnam tái cơ cấu danh mục đầu tư, rà soát các dự án chưa hiệu quả, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ.

Tinh thần được TS Lê Mạnh Hùng quán triệt đối với công tác quản trị, điều hành của Petrovietnam là phải bám sát diễn biến tình hình, chủ động đưa ra các dự báo, đánh giá, có các giải pháp, phương án cụ thể cho từng thời điểm, cả trong ngắn hạn cũng như dài hạn, kịp thời báo cáo các khó khăn, vướng mắc để tìm cách tháo gỡ, thực hiện tốt nhất các chỉ tiêu kế hoạch đặt ra, thậm chí cao hơn, áp lực hơn. Nhờ đó, năm 2020, mặc dù phải đối diện với khó khăn, thách thức chưa từng có trong lịch sử, Petrovietnam không những trụ vững mà còn bứt phá ngoạn mục, trở thành điểm sáng trong bức tranh kinh tế Việt Nam; là một trong số ít công ty năng lượng, dầu khí trên thế giới vượt qua khủng hoảng và đạt lợi nhuận dương hơn 20 nghìn tỉ đồng.

Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Ngọc Sơn kiểm tra tiến độ Dự án Nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và 4

Bước ra khỏi khủng hoảng, “quản trị biến động” tiếp tục được Petrovietnam đưa lên tầm cao mới và coi đây là nền tảng cho sự phát triển bền vững. Theo đó, Petrovietnam đã triển khai hệ thống quản trị thông minh, ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong dự báo thị trường, tối ưu hóa vận hành khai thác. Đồng thời đẩy mạnh tái cấu trúc đầu tư, tập trung vào dự án cốt lõi và các lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng. Đặc biệt là nâng cao năng lực quản trị rủi ro, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, đánh giá kịch bản biến động giá, bảo đảm khả năng ứng phó chủ động.

Công tác phân tích, dự báo được Petrovietnam coi trọng, xem là yếu tố quyết định thành bại đối với điều hành doanh nghiệp. Dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo Tập đoàn, các đơn vị chuyên môn, đội ngũ chuyên gia liên tục cập nhật dữ liệu, mô phỏng kịch bản biến động giá dầu, nhu cầu tiêu thụ, rủi ro địa chính trị… từ đó tạo cơ sở khoa học để lãnh đạo đưa ra quyết sách kịp thời. Đó là khi thị trường đi xuống, Petrovietnam đã điều chỉnh kế hoạch khai thác, tối ưu chi phí; khi thị trường hồi phục, nhanh chóng nắm bắt cơ hội thị trường, thúc đẩy phát triển sản xuất. Hay khi rủi ro địa chính trị gia tăng, các kịch bản dự phòng giúp Tập đoàn duy trì ổn định nguồn cung.

Nhờ vậy, những năm qua, mặc dù kinh tế thế giới và địa chính trị có nhiều biến động khó lường, các xu hướng công nghệ, năng lượng… diễn ra nhanh hơn dự báo, hiệu quả sản xuất kinh doanh của Petrovietnam liên tục được cải thiện. Chỉ trong vài năm, nhiều chỉ tiêu quan trọng như doanh thu, lợi nhuận, nộp ngân sách của Petrovietnam đều tăng trưởng ấn tượng, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển tiếp theo; khẳng định vai trò quan trọng, nòng cốt trong việc thực hiện 5 “An”, gồm: An ninh năng lượng; An ninh kinh tế; An ninh lương thực; An ninh quốc phòng và chủ quyền quốc gia trên biển; An sinh xã hội.

Nhà máy đạm Phú Mỹ

Từ việc thực hiện sứ mệnh 5 “An” đó, Petrovietnam đã đạt được những kết quả và thành tựu to lớn sau 50 năm, trong đó có 5 chỉ số thuộc hàng cao nhất quốc gia.

Cụ thể, Petrovietnam là DN lớn nhất Việt Nam với tổng tài sản hơn 1 triệu tỉ đồng, vốn chủ sở hữu 556 nghìn tỉ đồng và doanh thu lũy kế đạt 605 tỉ USD. Petrovietnam cũng là DN có mức đóng góp ngân sách cao nhất với hơn 142 tỉ USD, chiếm bình quân 8-9% tổng thu ngân sách Nhà nước hằng năm. Tập đoàn luôn đứng đầu nhóm DN có lợi nhuận cao nhất, riêng năm 2024 đạt hơn 55 nghìn tỉ đồng. Trên lĩnh vực khoa học – công nghệ, Petrovietnam dẫn đầu với 6 Giải thưởng Hồ Chí Minh, 4 Giải thưởng Nhà nước, 46 giải thưởng Vifotec/WIPO cùng 4 bằng sáng chế quốc tế. Không chỉ vậy, Petrovietnam còn là một trong những DN thực hiện an sinh xã hội lớn nhất cả nước, với tổng kinh phí trên 10,3 nghìn tỉ đồng trong giai đoạn 2011-2025.

Bên cạnh đó, được sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, trực tiếp là Thủ tướng Chính phủ, Petrovietnam đã quyết liệt đẩy mạnh công tác đầu tư phát triển, giải quyết dứt điểm các dự án khó khăn, vướng mắc của một số dự án trọng điểm, như “hồi sinh” đưa vào vận hành Nhà máy Nhiệt điện (NMNĐ) Sông Hậu 1, Thái Bình 2; khánh thành kho cảng LNG 1 triệu tấn/năm Thị Vải; đẩy nhanh tiến độ chuỗi dự án khí điện Lô B – Ô Môn, các dự án NMNĐ Nhơn Trạch 3 – 4…, qua đó góp phần quan trọng vào việc ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh năng lượng của đất nước.

Phải nhấn mạnh rằng, thông qua công tác quản trị và điều hành, đội ngũ lãnh đạo, đặc biệt là những “đầu tàu”, “bộ não” kiến tạo như TS Lê Mạnh Hùng còn giữ vai trò quan trọng trong việc khơi dậy, thúc đẩy bản lĩnh, ý chí, tinh thần tự hào và khát vọng của người lao động toàn Petrovietnam. Điều này được thể hiện rõ nét qua việc tư duy “quản trị biến động” được lan tỏa, thấm sâu trở thành nét văn hóa đặc sắc tại Petrovietnam. Tinh thần “quản trị biến động” được cụ thể hóa thành hành động, được lan tỏa thông qua hàng nghìn sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được triển khai để giảm chi phí, tăng năng suất; các giải pháp an toàn vận hành được nâng cấp, bảo đảm hệ thống hoạt động liên tục ngay trong đại dịch; từng cá nhân ý thức rõ trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ hiệu quả chung của Tập đoàn.

Tăng trưởng trở thành mệnh lệnh, là khát vọng của gần 55.000 người lao động Petrovietnam. Tăng trưởng không phải vì thành tích mà là để đóng góp nhiều hơn, lớn hơn cho đất nước. Đây cũng là bản chất, là “ADN” đã ngấm vào máu của lớp lớp các thế hệ người lao động Petrovietnam nhưng có một giai đoạn dài trong khủng hoảng nó đã bị “ngủ quên”. Niềm tin, khát vọng của người lao động Petrovietnam còn được thúc đẩy bởi sứ mệnh, tầm nhìn và định hướng phát triển của Tập đoàn.

3. “Quản trị biến động” là minh chứng rõ nét cho sự trưởng thành vượt bậc về tư duy kiến tạo tầm nhìn, hoạch định chiến lược, đồng thời khẳng định trí tuệ và bản lĩnh Petrovietnam. Điều đó không chỉ thể hiện qua những con số ấn tượng mà còn in đậm trong khí chất người lao động. Từ chỗ bị động trước sóng gió thị trường, Petrovietnam đã trở thành một tổ chức biết dự báo, biết thích ứng và biết biến thách thức thành cơ hội, tạo nền tảng vững chắc cho bước bứt phá tiếp theo. Phát biểu tại Hội nghị tổng kết năm 2023, triển khai nhiệm vụ 2024, TS Lê Mạnh Hùng đã nhấn mạnh: Với những thành tựu đã đạt được, “quản trị biến động” sẽ tiếp tục là nhân tố quyết định kết quả sản xuất kinh doanh, là tiền đề quan trọng để Tập đoàn phát triển ổn định, bền vững, hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng, phát triển Petrovietnam trở thành tập đoàn công nghiệp – năng lượng hàng đầu, giữ vai trò tiên phong, bảo đảm “năng lượng cho phát triển”.

Định hướng, tầm nhìn đó cũng được TS Lê Mạnh Hùng và lãnh đạo Tập đoàn nhiều lần nhấn mạnh trong công tác quản trị, điều hành tại Petrovietnam. Đó là Petrovietnam phải xác định rõ vị trí, vai trò của mình trong nền kinh tế và xu thế phát triển năng lượng toàn cầu, từ đó xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, trở thành tập đoàn năng lượng quốc gia lớn mạnh, hiện đại, phát triển bền vững và hội nhập quốc tế, ngang tầm khu vực và thế giới. Điểm mới ở đây là sự chuyển dịch tư duy từ một tập đoàn dầu khí đơn thuần, Petrovietnam cần mở rộng thành tập đoàn năng lượng đa lĩnh vực, không chỉ dựa vào dầu khí truyền thống mà còn tiên phong trong phát triển các sản phẩm, công nghệ năng lượng mới, năng lượng tái tạo. Đây là định hướng dài hạn, gắn với cam kết Net Zero 2050 của Việt Nam, đồng thời bắt kịp xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Từ định hướng chiến lược đó, Petrovietnam đã xây dựng chiến lược đến 2030, tầm nhìn 2045, với những định hướng lớn, gồm: Đa dạng hóa nguồn năng lượng, trong đó đầu tư mạnh vào LNG, điện khí, điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh, sinh khối…; xanh hóa chuỗi giá trị dầu khí thông qua giảm phát thải khí nhà kính, áp dụng công nghệ hiện đại trong khai thác và chế biến; đẩy mạnh nghiên cứu – phát triển (R&D), xây dựng trung tâm nghiên cứu công nghệ năng lượng mới, hợp tác với các tập đoàn quốc tế; mở rộng hợp tác, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, nâng tầm vị thế Việt Nam trên bản đồ năng lượng thế giới.

Nhìn lại những thành tựu Petrovietnam đã đạt được, có thể thấy dấu ấn đậm nét của đội ngũ lãnh đạo Tập đoàn trong việc kiến tạo tầm nhìn, hoạch định chiến lược và quản trị DN. Đội ngũ lãnh đạo Petrovietnam không chỉ là những nhà quản lý giỏi ứng phó tình huống mà còn là những người định hình hướng đi dài hạn, đưa Petrovietnam vươn lên vị thế mới. Nhờ đó, “con thuyền Petrovietnam” từng có lúc rệu rã, tưởng chừng không lối thoát, nay đã trở thành khối thống nhất với tinh thần “Một đội ngũ, một mục tiêu”, giàu bản lĩnh, ý chí và khát vọng vươn xa, sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mới với tâm thế tập đoàn công nghiệp – năng lượng quốc gia!

Thanh Ngọc

Petrovietnam luôn chú trọng phát triển KHCN, tận dụng sức mạnh thời đại vào sản xuất kinh doanh

Hành trình kiến tạo từ tri thức

Dưới định hướng chiến lược của Đảng, Nhà nước, thực hiện lời “tiên tri” của Chủ tịch Hồ Chí Minh – ngay từ những năm đầu thập niên 1960, khi đất nước còn bộn bề khó khăn, việc thăm dò và khai thác dầu khí đã đặt ra những yêu cầu vượt xa khả năng trang thiết bị trong nước.

Tiếp theo đó, sự ra đời của Liên doanh Việt – Xô (Vietsovpetro) không chỉ giúp Việt Nam tiếp cận công nghệ hiện đại lúc bấy giờ, mà còn mở ra một “trường học dầu khí” lớn, đào tạo nên lớp kỹ sư đầu tiên làm chủ công nghệ khai thác biển. Đây chính là cột mốc khai sinh thời kỳ “vàng đen” cho nền kinh tế và đặt nền móng cho một triết lý phát triển dựa trên khoa học, tri thức quốc tế và nội lực sáng tạo của người Việt Nam.

Những phát hiện mang tính bước ngoặt tại mỏ Bạch Hổ, mỏ Đại Hùng và cụm mỏ Biển Đông 01 đều in đậm dấu ấn của khoa học. Thành công tại Bạch Hổ với công nghệ khai thác dầu trong tầng đá móng – một bài toán tưởng chừng “vô nghiệm” – đã trở thành minh chứng điển hình. Công trình này không chỉ giải quyết thách thức kỹ thuật phức tạp bậc nhất của ngành dầu khí thế giới mà còn được quốc tế công nhận, đưa Việt Nam từ vị thế “người học việc” trở thành quốc gia tiên phong áp dụng công nghệ đột phá.

Không dừng ở đó, hàng loạt kỹ thuật mới về địa chất – địa vật lý, công nghệ khoan biển sâu, khai thác khí đồng hành và xử lý khí axit… đã được nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng ngay trong điều kiện khắc nghiệt của thềm lục địa Việt Nam. Nhờ vậy, Petrovietnam đã hình thành một “trường phái” khoa học dầu khí Việt Nam, với đội ngũ kỹ sư – nhà khoa học vừa có bản lĩnh thực tiễn, vừa sở hữu tri thức vươn tầm thế giới.

Có thể nói, những công trình đầu tiên không chỉ đem lại nguồn thu ngoại tệ, đóng góp lớn cho ngân sách quốc gia, mà quan trọng hơn, đã tạo nên niềm tin rằng: muốn vươn ra biển lớn, muốn khẳng định vị thế quốc gia, không thể thiếu “chìa khóa” khoa học – công nghệ.

Trải qua hơn 60 năm truyền thống ngành Dầu khí và 50 năm hình thành – phát triển, Petrovietnam bên cạnh coi khoa học công nghệ là công cụ giải quyết vấn đề kỹ thuật trước mắt, mà còn nâng lên thành triết lý phát triển dài hạn. Mỗi bước đi của Tập đoàn đều gắn liền với khoa học công nghệ – từ khâu tìm kiếm, thăm dò, khai thác đến chế biến, dịch vụ kỹ thuật và ngày nay là năng lượng mới – năng lượng tái tạo…

Nghị quyết 41-NQ/TW và 55-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu then chốt: Petrovietnam phải là lực lượng tiên phong ứng dụng và phát triển KHCN để gia tăng trữ lượng dầu khí, khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên, đồng thời mở rộng sang những lĩnh vực mang tính tương lai như hydro, khí hydrate (băng cháy), dầu đá phiến, năng lượng tái tạo và năng lượng sạch. Đây không đơn giản là những chỉ đạo trên giấy tờ, mà còn là “cam kết chính trị” – khẳng định vai trò đặc biệt của Petrovietnam trong an ninh năng lượng quốc gia.

Nhận thức rõ điều đó, Petrovietnam xác định: xây dựng tiềm lực Khoa học Công nghệ mạnh bằng những giải pháp đột phá chính là nền tảng bảo đảm cho sự phát triển bền vững. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ nhập khẩu. Nhiều thập kỷ qua, Tập đoàn từng bước nội địa hóa, tự nghiên cứu, cải tiến để phù hợp với điều kiện Việt Nam. Đây là cách Petrovietnam chuyển từ vị thế “ứng dụng” sang “sáng tạo công nghệ”, biến khoa học công nghệ thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi trong khu vực và thế giới.

Có thể thấy, khoa học công nghệ đối với Petrovietnam không chỉ là “chìa khóa” mở đường trong giai đoạn đầu, mà còn là nền tảng triết lý phát triển xuyên suốt, giúp Tập đoàn chủ động trước biến động toàn cầu, thích ứng với chuyển dịch năng lượng và dẫn dắt xu thế mới của ngành công nghiệp năng lượng Việt Nam.

Hàng loạt công trình khoa học – công nghệ tiêu biểu đã trở thành dấu ấn lịch sử, vừa khẳng định trí tuệ và bản lĩnh của đội ngũ dầu khí Việt Nam, vừa đem lại giá trị hàng ngàn tỷ đồng cho đất nước.

Đơn cử như: “TBM-02 – Hệ thống trạm đo carota tổng hợp xách tay” được nghiên cứu trong hàng chục năm trời. Thiết bị này giúp người Việt Nam lần đầu tiên tự chế tạo thành công một công cụ đo địa vật lý quan trọng, thay thế hoàn toàn thiết bị nhập ngoại. Không chỉ tiết kiệm chi phí, TBM-02 còn làm lợi trực tiếp gần 3000 tỷ đồng, đồng thời chứng minh năng lực sáng tạo bền bỉ của các nhà khoa học dầu khí.

Rồi công trình: “Giải pháp tối ưu vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất”. Trong 12 năm liên tục cải tiến, hơn 30 sáng kiến đã được ứng dụng, đưa công suất nhà máy vượt thiết kế ban đầu, chất lượng sản phẩm đạt chuẩn quốc tế, nâng tầm thương hiệu “Made in Vietnam” trong lĩnh vực lọc hóa dầu. Thành quả này đem lại giá trị làm lợi hơn 4.000 tỷ đồng, đồng thời bảo đảm cung ứng sản phẩm dầu khí chiến lược cho quốc gia.

Chưa dừng lại ở đó, công trình “Đưa khí đồng hành về bờ” – Từ một nguồn tài nguyên từng bị đốt bỏ lãng phí ngoài khơi, Petrovietnam đã nghiên cứu và triển khai công nghệ thu gom, xử lý và vận chuyển về bờ. Giải pháp này đem lại nguồn thu hàng chục ngàn tỷ đồng, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng cho khu vực Đông Nam Bộ trong suốt nhiều năm, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và mở ra tiền lệ khai thác khí hiệu quả.

Cho đến “Công nghệ lắp đặt công trình dầu khí biển siêu trường, siêu trọng” khẳng định thành công trong việc tự thiết kế, thi công và lắp đặt những giàn khoan, giàn khai thác khổng lồ trên biển, chứng minh Việt Nam hoàn toàn làm chủ công nghệ ngang tầm khu vực. Đây là bước tiến mang tính “nội địa hóa tri thức”, giúp Petrovietnam tiết kiệm hàng tỷ USD thuê ngoài và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Và không chỉ dừng lại ở dầu khí, những công trình này còn tạo nền tảng để Petrovietnam tự tin bước vào lĩnh vực năng lượng sạch và năng lượng tái tạo. Chính từ những thành quả khoa học đi cùng năm tháng ấy, Tập đoàn đang mở rộng nghiên cứu và ứng dụng công nghệ cho điện gió ngoài khơi, hydro xanh, pin lưu trữ và công nghệ CCS/CCUS, từng bước khẳng định vị thế của một tập đoàn công nghiệp – năng lượng quốc gia trong kỷ nguyên chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Petrovietnam luôn ứng dụng những công nghệ hiện đại nhất trong vận hành sản xuất

Còn nhớ vào tháng 3/2025, tại Hội thảo khoa học về định hướng công nghệ chiến lược, TS. Lê Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam khẳng định: để trở thành tập đoàn công nghiệp – năng lượng quốc gia, Petrovietnam cần một mô hình phát triển mới. Theo đó, Tập đoàn sẽ dịch chuyển từ 5 lĩnh vực cốt lõi sang 3 trụ cột chiến lược, coi đây là nền tảng để “đổi mới từ cốt lõi”.

Trong đó, với trụ cột Năng lượng, Petrovietnam sẽ tiếp tục duy trì và phát huy chuỗi giá trị dầu khí truyền thống (tìm kiếm – thăm dò – khai thác – chế biến – phân phối), đồng thời phát triển mạnh LNG và các dạng năng lượng tái tạo, năng lượng mới như điện gió ngoài khơi, điện mặt trời, điện hạt nhân, hydro xanh, amoniac xanh. Trụ cột này giữ vai trò then chốt trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và định hình vị thế của Việt Nam trên bản đồ năng lượng thế giới.

Về Công nghiệp, không chỉ dừng lại ở vai trò cung cấp năng lượng, Petrovietnam mở rộng tham gia vào các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, bao gồm lọc hóa dầu, phân bón, hóa chất, vật liệu mới (graphene, CNT), cơ khí chế tạo giàn khoan – giàn khai thác – trụ điện gió, pin lưu trữ, khai thác khoáng sản chiến lược như đất hiếm, kim loại hiếm. Đây là trụ cột giúp Tập đoàn nâng tầm từ một nhà sản xuất năng lượng thành một trung tâm công nghiệp đa ngành, gắn chặt với chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Trong Dịch vụ, bên cạnh cung cấp dịch vụ kỹ thuật dầu khí truyền thống, Petrovietnam hướng tới dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao trong toàn bộ chuỗi giá trị năng lượng, từ EPC (thiết kế – mua sắm – thi công), O&M (vận hành – bảo dưỡng), logistics, đến dịch vụ tư vấn công nghệ, chuyển đổi số, CCS/CCUS và đào tạo nhân lực chuyên sâu. Trụ cột này mở ra thị trường khu vực và quốc tế, biến Petrovietnam thành một nhà cung cấp dịch vụ công nghệ – năng lượng hàng đầu.

Theo TS. Nguyễn Quốc Thập – Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, trụ cột Dịch vụ không chỉ dừng ở cung ứng kỹ thuật, mà cần được nâng tầm thành trụ cột Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo. Điều này phản ánh đúng bản chất phát triển của Petrovietnam: đi lên từ tri thức, vươn xa bằng sáng tạo, và duy trì sức cạnh tranh bằng công nghệ lõi.

Tổng Công ty Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí (PTSC) là đơn vị tiên phong của Petrovietnam tham gia sản xuất, lắp đặt trụ điện gió ngoài khơi và các dịch vụ kỹ thuật khác.

Kiến tạo tương lai bằng Khoa học Công nghệ

Điều làm nên sự khác biệt của Petrovietnam trong suốt nửa thế kỷ qua không chỉ nằm ở những công trình dầu khí kỳ vĩ, mà sâu xa hơn là ở triết lý phát triển: “dùng khoa học để mở đường, dùng đổi mới để bứt phá.” Triết lý này vừa là kim chỉ nam chiến lược, vừa là động lực nội tại để Tập đoàn không ngừng vươn xa.

Triết lý ấy thể hiện rõ ở ba tầng nấc phát triển:

Chiến lược: Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là giải pháp thiết thực và bền vững nhất để xây dựng Petrovietnam trở thà tập đoàn công nghiệp – năng lượng quốc gia. Đây không phải là khẩu hiệu, mà được cụ thể hóa bằng chiến lược dài hạn: tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đầu tư vào công nghệ mũi nhọn như năng lượng tái tạo, hydro xanh, CCS/CCUS, đồng thời kiên trì mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Tổ chức: Petrovietnam đã xây dựng một hệ sinh thái nghiên cứu – ứng dụng toàn diện, kết nối từ Viện Dầu khí Việt Nam (VPI), Tổng công ty PTSC đến các đơn vị thành viên và mạng lưới chuyên gia trong – ngoài nước. Sự gắn kết này giúp Tập đoàn rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu – triển khai – thương mại hóa, đưa các kết quả khoa học vào thực tiễn sản xuất kinh doanh nhanh chóng, hiệu quả.

Con người: Con người luôn là trung tâm của triết lý phát triển. Petrovietnam tập trung xây dựng đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học dầu khí Việt Nam có trình độ ngang tầm quốc tế, đồng thời chủ động chiêu mộ chuyên gia ngoài Tập đoàn để bổ sung tri thức và kinh nghiệm. Đây là “nguồn lực trí tuệ kép” – vừa phát huy bản lĩnh, sáng tạo của người Việt, vừa tiếp thu tinh hoa tri thức thế giới, tạo sức bật mới cho giai đoạn phát triển.

Đặc biệt, tháng 4/2025, tại phiên họp lần thứ nhất của Ban Chỉ đạo công tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, TS. Lê Mạnh Hùng – Chủ tịch HĐTV Petrovietnam đã đưa ra thông điệp rõ ràng: để khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển, Petrovietnam cần những cơ chế đột phá. Ba cơ chế được xác định là nền tảng quan trọng nhất:

Thu nhập xứng đáng cho các nhà khoa học, kỹ sư: Bảo đảm đời sống và đãi ngộ tương xứng với giá trị sáng tạo, nhằm thu hút và giữ chân nhân tài. Đây là yếu tố “giữ lửa” cho đội ngũ nghiên cứu, giúp họ toàn tâm toàn ý cống hiến lâu dài cho Tập đoàn.

Cơ chế xử lý rủi ro khi nghiên cứu không đạt kết quả mong đợi: Thay vì coi thất bại là lãng phí, Petrovietnam xem đó là một phần tất yếu của đổi mới sáng tạo. Cơ chế này giúp giảm áp lực cho các nhóm nghiên cứu, khuyến khích tinh thần dám nghĩ – dám làm – dám thử nghiệm.

Phân phối lợi ích công bằng từ kết quả nghiên cứu, sáng chế: Bảo đảm thành quả khoa học được ghi nhận đúng mức, tạo động lực để nhà khoa học, kỹ sư tiếp tục đưa ra các ý tưởng mới. Đồng thời, cơ chế này cũng gắn kết chặt chẽ lợi ích cá nhân với sự phát triển chung của Tập đoàn.

Song song với việc thiết lập cơ chế, Petrovietnam cũng định hướng các lĩnh vực nghiên cứu mũi nhọn để tạo ra sản phẩm có hàm lượng khoa học cao, có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế: Công nghệ năng lượng mới: pin hạt nhân thế hệ mới, năng lượng lượng tử, động cơ vĩnh cửu – hướng tới nguồn năng lượng sạch, bền vững. Công nghệ vật liệu: vật liệu siêu carbon, công nghệ tổng hợp nhiên liệu hydrocarbon – phục vụ cả công nghiệp năng lượng và công nghiệp chế tạo. Khai thác khoáng sản đáy biển: tập trung vào đất hiếm và kim loại chiến lược, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng trong sản xuất pin, năng lượng tái tạo và công nghệ cao. Chuyển đổi số: ứng dụng big data, AI, IoT để tối ưu hóa vận hành, nâng cao hiệu suất sản xuất, đồng thời mở rộng mô hình kinh doanh số trong toàn bộ hệ sinh thái năng lượng….

Có thể nói, nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, khoa học công nghệ đã đưa Petrovietnam trở thành “cánh chim đầu đàn” của ngành năng lượng Việt Nam. Và trong giai đoạn mới, với mô hình ba trụ cột, cơ chế đột phá và triết lý đổi mới từ cốt lõi, Petrovietnam xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo tiếp tục là nền tảng trụ cột để kiến tạo tương lai, vươn lên khẳng định vị thế Việt Nam trên bản đồ năng lượng thế giới.

Minh Khang

Từ “anh cả dầu khí” đến người mở đường cho năng lượng mới

Khác với giai đoạn tăng trưởng dựa trên dầu thô và khí tự nhiên trước đây, bức tranh năng lượng toàn cầu hiện nay đã có nhiều thay đổi căn bản. Xu hướng giảm dần nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy năng lượng tái tạo, hydro xanh, CCS/CCUS và các giải pháp năng lượng ít phát thải… đang trở thành cuộc đua chiến lược của các tập đoàn dầu khí quốc tế như BP, Shell, TotalEnergies. Với Việt Nam, Petrovietnam không thể đứng ngoài cuộc.

Chính phủ đã ký quyết định phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (tháng 2/2024), đặt mục tiêu đạt công suất sản xuất hydro từ năng lượng tái tạo và các quá trình có thu giữ carbon đạt khoảng 100 – 500 nghìn tấn/năm vào năm 2030, và tăng lên 10 – 20 triệu tấn vào năm 2050.

Việt Nam đặt mục tiêu sản xuất hydro đạt khoảng 100 – 500 nghìn tấn/năm vào năm 2030 và tăng lên 10 – 20 triệu tấn vào năm 2050- Ảnh minh họa

Để góp phần hiện thực hóa Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen quốc gia, Petrovietnam đã hoạch định Chiến lược phát triển Tập đoàn đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050, với mục tiêu giữ vai trò trụ cột trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và tiên phong dẫn dắt quá trình chuyển dịch năng lượng. Bên cạnh việc khai thác, sử dụng tài nguyên dầu khí và các nguồn năng lượng khác hiệu quả, tiết kiệm, bền vững, gắn với bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, Tập đoàn tập trung nghiên cứu, làm chủ công nghệ và triển khai các dự án năng lượng mới, năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi/ven biển, hydro xanh, amoniac xanh, thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon – CCS/CCUS, điện hạt nhân; thăm dò, khai thác các dạng hydrocarbon phi truyền thống (khí than, khí nông, khí đá phiến sét, hydrate khí…); đồng thời nhập khẩu năng lượng sơ cấp (dầu thô, LNG…) một cách phù hợp và hiệu quả, đảm bảo an ninh năng lượng, góp phần thực hiện cam kết quốc tế về giảm phát thải, bảo vệ chủ quyền quốc gia và an sinh xã hội.

Việc nghiên cứu và phát triển các dạng năng lượng mới không chỉ thể hiện vai trò tiên phong của Petrovietnam trong chuyển dịch năng lượng, mà còn khẳng định quyết tâm của Tập đoàn trong triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời là lời khẳng định với cộng đồng quốc tế về trách nhiệm của Việt Nam trong giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Hydro xanh, amoniac xanh – “nhiên liệu của tương lai”

Hydro xanh, amoniac xanh được coi là mảnh ghép quan trọng của quá trình chuyển dịch năng lượng nhờ khả năng tích trữ năng lượng, sản xuất điện sạch và làm nguyên liệu cho ngành công nghiệp. Theo nghiên cứu của Petrovietnam, Việt Nam có lợi thế để phát triển hydro xanh nhờ tiềm năng điện gió ngoài khơi dồi dào, có thể cung cấp nguồn điện tái tạo cần thiết cho quá trình điện phân nước. Cùng với đó, hệ thống hạ tầng chế biến dầu khí hiện có của Tập đoàn – bao gồm các nhà máy lọc hóa dầu (Dung Quất, Nghi Sơn), các kho LNG, hệ thống đường ống khí… có thể tích hợp công nghệ hydro vào dây chuyền sản xuất, giúp giảm chi phí đầu tư mới.

Hệ thống hạ tầng chế biến dầu khí hiện có của Petrovietnam có thể tích hợp công nghệ hydro

Tập đoàn đã bước đầu hoạch định trong Chiến lược phát triển, thí điểm ít nhất một dự án sản xuất hydro/amoniac xanh trước năm 2030, tiến tới thương mại hóa sau năm 2035. Song song đó, Petrovietnam cũng đang nghiên cứu khả năng nhập khẩu hydro/amoniac xanh để pha trộn, làm bước đệm cho thị trường trong nước và phục vụ phát điện thử nghiệm.

Tuy nhiên, theo Viện Dầu khí Việt Nam (VPI), cho đến năm 2025, chi phí sản xuất hydro sạch (bao gồm hydro lam và hydro xanh) vẫn rất cao. Vì vậy, để hydro xanh có thể phát triển và dần hoàn thiện tại Việt Nam, việc thực thi các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ là cần thiết, nhằm đảm bảo tính cạnh tranh của các nguồn hydro sạch. Những thách thức này cũng đặt ra yêu cầu cho Petrovietnam đẩy mạnh R&D, làm chủ công nghệ điện phân, lưu trữ, vận chuyển, đồng thời chủ động đề xuất các chính sách, cơ chế thử nghiệm để khai phá thị trường.

SAF – chiến lược cắt giảm phát thải ngành hàng không

Bên cạnh hydro xanh, amoniac xanh, Petrovietnam cũng sớm nhận thấy ngành hàng không toàn cầu đang chịu áp lực lớn về cắt giảm phát thải. Do đó, SAF (nhiên liệu hàng không bền vững) trở thành hướng đi chiến lược, thay thế dần nhiên liệu phản lực truyền thống.

Ở Việt Nam, Petrovietnam là đơn vị đi đầu nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm SAF. Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) – đơn vị thành viên của Petrovietnam đã công bố xuất xưởng lô SAF đầu tiên vào tháng 6/2025, mở ra khả năng tự chủ một phần nhiên liệu hàng không bền vững. Đối tác thương mại đầu tiên tiếp nhận sản phẩm là Công ty TNHH MTV Nhiên liệu Hàng không Việt Nam (Skypec), để cấp cho các chuyến bay của Vietnam Airlines. BSR sẽ triển khai sản xuất các lô SAF quy mô lớn hơn, tiến tới thương mại hóa từ quý IV/2025.

BSR tự hào là một trong những đơn vị tiên phong triển khai thương mại hóa SAF, hướng tới cung cấp giải pháp năng lượng sạch cho các hãng hàng không trong nước và quốc tế

Theo kế hoạch, đến năm 2030, Petrovietnam sẽ sản xuất/pha trộn từ 30.000 – 70.000 tấn SAF/năm, đáp ứng khoảng 1 – 2% nhu cầu nhiên liệu hàng không nội địa. Đây là con số mang ý nghĩa mở đường quan trọng. Từ nền tảng đó, Petrovietnam góp phần giúp ngành hàng không Việt Nam hòa nhịp với xu hướng quốc tế, tránh nguy cơ bị áp thuế carbon khi bay đến các thị trường khắt khe như EU.

Để mở rộng phát triển SAF, bài toán công nghệ tiếp tục là yếu tố then chốt. Ở Việt Nam, nguyên liệu cho SAF có thể tận dụng rác thải hữu cơ, thậm chí là CO₂ thu giữ được từ các nhà máy điện. Vì vậy, đầu tư nghiên cứu, phát triển (R&D) công nghệ sản xuất, cùng với chính sách khuyến khích sử dụng, là yêu cầu cấp thiết để SAF vươn tới quy mô công nghiệp.

Chìa khóa mở đường từ khoa học công nghệ

Điểm chung của hydro xanh, amoniac xanh và SAF là đều đòi hỏi công nghệ tiên tiến, vốn đầu tư lớn, trong bối cảnh cơ chế thị trường chưa hoàn chỉnh. Để đi vào thực chất, Petrovietnam xác định khoa học công nghệ là trụ cột chiến lược.

Đối với hydro xanh, amoniac xanh, Petrovietnam tận dụng lợi thế về mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng trong Tập đoàn. Thông qua Chương trình nghiên cứu khoa học công nghệ dài hạn, Petrovietnam tập trung nghiên cứu ứng dụng, tiếp cận các công nghệ mới trong chuỗi sản xuất, vận chuyển, lưu trữ và sử dụng hydro, từ đó sẵn sàng tham gia sản xuất, kinh doanh hydro khi thị trường có đủ điều kiện.

Các dự án điện gió ngoài khơi mà Petrovietnam đang triển khai tạo tiền đề quan trọng cho phát triển hydro xanh

Hiện các đơn vị thành viên của Petrovietnam như BSR, Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP), Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo – Phú Mỹ) và Công ty cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) đã có kinh nghiệm trong sản xuất hydro xám. Bên cạnh đó, Petrovietnam có hệ thống đường ống vận chuyển và phân phối, các kho chứa, cửa hàng kinh doanh xăng dầu cùng kinh nghiệm vận hành hệ thống khí tự nhiên, hoàn toàn có thể được chuyển đổi để ứng dụng cho lĩnh vực hydro.

Về sử dụng hydro, các nhà máy lọc hóa dầu cũng như các nhà máy sản xuất phân bón của Petrovietnam là những khách hàng trực tiếp sử dụng nguồn hydro xanh, từng bước thay thế nguồn hydro xám hiện nay. Ngoài ra, với bề dày kinh nghiệm khai thác dầu khí và vận hành các công trình ngoài khơi, Petrovietnam và đơn vị thành viên là Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) đang triển khai các dự án điện gió ngoài khơi nhằm tạo tiền đề phát triển hydro xanh. Tập đoàn ưu tiên nghiên cứu, thử nghiệm và từng bước làm chủ công nghệ lõi.

Với SAF, dưới sự chỉ đạo của Tập đoàn, BSR tiếp tục hoàn thiện phương án kỹ thuật phối trộn, cải tiến hệ thống hạ tầng công nghệ tại trạm xuất xe bồn và khu bể chứa, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn và quản lý, kiểm định chất lượng sản phẩm tại nhà máy. Sản phẩm SAF của Petrovietnam được phối trộn từ cấu tử bền vững (SBC/Neat SAF) và Jet A-1, phát triển trên cơ sở tiêu chuẩn Jet A-1, bổ sung thêm các chỉ tiêu theo ASTM D-7566, đảm bảo chất lượng cho động cơ tuabin hàng không. Đây là một trong những sản phẩm chủ lực của Petrovietnam.

Bên cạnh đó, với thế mạnh hợp tác quốc tế sâu rộng, trong thời gian tới, Petrovietnam sẽ mở rộng hợp tác liên doanh, chuyển giao công nghệ, nhằm rút ngắn khoảng cách và giảm rủi ro đầu tư trong các lĩnh vực năng lượng mới này.

Có thể thấy, việc Petrovietnam bước chân vào lĩnh vực hydro xanh, amoniac xanh và SAF không chỉ là xu hướng tất yếu, mà còn là sứ mệnh lịch sử. Với các nền tảng về hạ tầng dầu khí quy mô lớn, kinh nghiệm phát triển các dự án ngoài khơi, quản trị các dự án hàng tỷ USD, đội ngũ nhân lực chất lượng cao và quan hệ hợp tác quốc tế sâu rộng, Petrovietnam đang có những bước đi vững chắc, đặt nền móng cho nền công nghiệp nặng lượng mới ở Việt Nam.

Phương Thảo